ΠΗΓΗ: https://www.mononews.gr/politismos/ena-gynaikeio-monastiri-enas-gyalinos-fallos-kai-400-chronia-prin
Όταν οι αρχαιολόγοι ανέσκαπταν τα ερείπια ενός γυναικείου μοναστηριακού συγκροτήματος στη γερμανική πόλη Χέρφορντ περίμεναν να εντοπίσουν τα συνηθισμένα σε τέτοιες περιπτώσεις ευρήματα, δηλαδή θραύσματα αγγείων, εργαλεία και φυσικά, οικιακά απορρίμματα. Προς έκπληξή τους όμως, ανακάλυψαν θαμμένο σε έναν λάκκο αποχωρητηρίου, βάθους δύο μέτρων ένα αντικείμενο που προκαλεί περιέργεια και εξάπτει τη φαντασία αμφισβητώντας τις παραδοχές για τη ζωή πίσω από τα τείχη του μοναστηριού: Έναν γυάλινο, πρασινωπό φαλλό, μήκους 20 εκατοστών.
Ο «Γυάλινος Φαλλός του Χέρφορντ», όπως ονομάστηκε, έρχεται από τον 16ο ή 17ο αιώνα και δημιουργεί, όπως είναι φυσικό περισσότερες ερωτήσεις παρά απαντήσεις. Αντί όμως για σκάνδαλο ή ψόγο οι ερευνητές βλέπουν το γυάλινο αντικείμενο ως υπενθύμιση, ότι το παρελθόν ήταν συχνά πιο παιχνιδιάρικο, ειρωνικό και κοινωνικά εκφραστικό από τα στερεότυπα που έχουμε υιοθετήσει για εκείνη την εποχή. Είναι ένα έργο αναγεννησιακής τέχνης, λένε, που συνδυάζει χιούμορ και συμβολισμό με ιστορικές αποχρώσεις. Δύσκολα ή καθόλου όμως, το συσχετίζουν με την διαμονή των γυναικών στον συγκεκριμένο θρησκευτικό οίκο ή με αντικείμενα που σχετίζονται με την ιδιωτικότητα σήμερα.
Το Το γυάλινο αντικείμενο στα χέρια ειδικούΗ κουλτούρα της ελίτ
Τα στοιχεία δείχνουν προς μία διαφορετική κατεύθυνση, τονίζουν οι μελετητές, οι περισσότεροι από τους οποίους ερμηνεύουν το αντικείμενο ως ένα πρωτότυπο ή και τελετουργικό αγγείο για ποτά. Κάτι που χρησιμοποιούνταν σε εορταστικές ή συμβολικές περιστάσεις, ίσως και σε κοινωνικές συγκεντρώσεις ή σε χιουμοριστικές εκδηλώσεις στους κύκλους της ελίτ. Τέτοια αντικείμενα άλλωστε, δεν ήταν ασυνήθιστα σε εκείνες τις εποχές στην Ευρώπη, όπου η σάτιρα, τα αστεία και τα θεατρικά στιγμιότυπα αποτελούσαν μέρος της κουλτούρας των αριστοκρατών.
Κάτω από αυτό το πρίσμα έτσι, ο γυάλινος Φαλλός του Χέρφορντ δεν φαίνεται να αποκαλύπτει κάποιο κρυφό σκάνδαλο αλλά απλώς υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία της Αναγέννησης -ακόμη και εντός των τειχών ενός θρησκευτικού ιδρύματος – μπορούσε να αποδεχτεί την ειρωνεία, το χιούμορ και την οπτική πρόκληση χωρίς να τα θεωρεί ηθικές παραβάσεις. Από την άλλη βέβαια, πάντα υπάρχει και ο αντίλογος…
Οι κόρες των ευγενών
Τα γυναικεία μοναστήρια της εποχής πάντως, όπως σημειώνουν οι ιστορικοί, δεν λειτουργούσαν μόνον ως περίκλειστοι χώροι αυστηρής απομόνωσης αλλά συχνά και ως ημι-αυλικές κατοικίες για τις κόρες ευγενών οικογενειών. Η εκπαίδευση, η μουσική, η καλλιέργεια του πνεύματος και οι τελετουργικές συγκεντρώσεις αποτελούσαν μέρος της καθημερινής ζωής και το γυάλινο αντικείμενο επομένως, μπορεί να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πολιτιστικό τοπίο όπου ο συμβολισμός, το χιούμορ και οι τελετουργικές παραστάσεις διαδραμάτιζαν σημαντικό ρόλο.
Σε κάθε τόνο εξάλλου, επισημαίνει ότι οι άνθρωποι που ζούσαν στην Ευρώπη της Αναγέννησης και του Μπαρόκ γελούσαν, αστειεύονταν, πειραματίζονταν, πίστευαν, αμφισβητούσαν και αυτοσχεδίαζαν, όπως κάνουμε και εμείς σήμερα. Ο γυάλινος Φαλλός του Χέρφορντ, με το μείγμα χιούμορ και μυστηρίου που τον χαρακτηρίζει, αντανακλά έτσι, αυτή την κοινή ανθρώπινη φύση παρά σκάνδαλο.
Τελικά, η πραγματική χρήση του αντικειμένου μπορεί να μην γίνει ποτέ γνωστή με βεβαιότητα. Αλλά ίσως αυτή η αβεβαιότητα είναι ακριβώς αυτό, που το κάνει τόσο ελκυστικό, καθώς μας προκαλεί να ξανασκεφτούμε τις απλές αφηγήσεις για την αρετή και την αυστηρότητα υπενθυμίζοντάς μας, ότι η ιστορία είναι πολυδιάστατη, ειρωνική και συχνά ευχάριστα απρόβλεπτη.
Τα στοιχεία δείχνουν προς μία διαφορετική κατεύθυνση, τονίζουν οι μελετητές, οι περισσότεροι από τους οποίους ερμηνεύουν το αντικείμενο ως ένα πρωτότυπο ή και τελετουργικό αγγείο για ποτά. Κάτι που χρησιμοποιούνταν σε εορταστικές ή συμβολικές περιστάσεις, ίσως και σε κοινωνικές συγκεντρώσεις ή σε χιουμοριστικές εκδηλώσεις στους κύκλους της ελίτ. Τέτοια αντικείμενα άλλωστε, δεν ήταν ασυνήθιστα σε εκείνες τις εποχές στην Ευρώπη, όπου η σάτιρα, τα αστεία και τα θεατρικά στιγμιότυπα αποτελούσαν μέρος της κουλτούρας των αριστοκρατών.
Κάτω από αυτό το πρίσμα έτσι, ο γυάλινος Φαλλός του Χέρφορντ δεν φαίνεται να αποκαλύπτει κάποιο κρυφό σκάνδαλο αλλά απλώς υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία της Αναγέννησης -ακόμη και εντός των τειχών ενός θρησκευτικού ιδρύματος – μπορούσε να αποδεχτεί την ειρωνεία, το χιούμορ και την οπτική πρόκληση χωρίς να τα θεωρεί ηθικές παραβάσεις. Από την άλλη βέβαια, πάντα υπάρχει και ο αντίλογος…
Οι κόρες των ευγενών
Τα γυναικεία μοναστήρια της εποχής πάντως, όπως σημειώνουν οι ιστορικοί, δεν λειτουργούσαν μόνον ως περίκλειστοι χώροι αυστηρής απομόνωσης αλλά συχνά και ως ημι-αυλικές κατοικίες για τις κόρες ευγενών οικογενειών. Η εκπαίδευση, η μουσική, η καλλιέργεια του πνεύματος και οι τελετουργικές συγκεντρώσεις αποτελούσαν μέρος της καθημερινής ζωής και το γυάλινο αντικείμενο επομένως, μπορεί να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πολιτιστικό τοπίο όπου ο συμβολισμός, το χιούμορ και οι τελετουργικές παραστάσεις διαδραμάτιζαν σημαντικό ρόλο.
Σε κάθε τόνο εξάλλου, επισημαίνει ότι οι άνθρωποι που ζούσαν στην Ευρώπη της Αναγέννησης και του Μπαρόκ γελούσαν, αστειεύονταν, πειραματίζονταν, πίστευαν, αμφισβητούσαν και αυτοσχεδίαζαν, όπως κάνουμε και εμείς σήμερα. Ο γυάλινος Φαλλός του Χέρφορντ, με το μείγμα χιούμορ και μυστηρίου που τον χαρακτηρίζει, αντανακλά έτσι, αυτή την κοινή ανθρώπινη φύση παρά σκάνδαλο.
Τελικά, η πραγματική χρήση του αντικειμένου μπορεί να μην γίνει ποτέ γνωστή με βεβαιότητα. Αλλά ίσως αυτή η αβεβαιότητα είναι ακριβώς αυτό, που το κάνει τόσο ελκυστικό, καθώς μας προκαλεί να ξανασκεφτούμε τις απλές αφηγήσεις για την αρετή και την αυστηρότητα υπενθυμίζοντάς μας, ότι η ιστορία είναι πολυδιάστατη, ειρωνική και συχνά ευχάριστα απρόβλεπτη.