Με τακτική Τραμπ για τις αμβλώσεις η Καρυστιανού!

 

ΠΗΓΗ: "EΣΤΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ"

Με την τακτική του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, που προεκλογικά είχε στείλει το μήνυμα ότι, οι νόμοι για την άμβλωση θα πρέπει να καθορίζονται από τις πολιτείες των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ουσιαστικά την απαγόρευση της σε ομοσπονδιακό επίπεδο, εμφανίστηκε στην πρώτη της τηλεοπτική συνέντευξη η Μαρία Καρυστιανού.

Οσα είπε η πρώην Πρόεδρος του Συλλόγου Θυμάτων των Τεμπών ξεσήκωσαν θύελλα αντιδράσεων, όπως είχε γίνει και με τον Ντόναλντ Τραμπ, που αν και ως υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών είχε ξεσηκώσει παγκοσμίως θύελλα ανησυχίας για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών στις ΗΠΑ, εν τούτοις  και παρά ταύτα επανεξελέγη το 2024.

Στην περίπτωση του Προέδρου Τραμπ , ούτε οι έντονα επιζήμιες συνέπειες της πρώτης θητείας του αναφορικά με τα γυναικεία δικαιώματα, ούτε η επικράτηση του «ναι» στην πλειονότητα των Πολιτειών, που συμμετείχαν στο δημοψήφισμα, το οποίο διεξήχθη την ίδια μέρα των αμερικανικών εκλογών, σχετικά με την συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος στην άμβλωση, στάθηκαν ικανές να ανακόψουν την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο.

Παρόμοια είναι η εικόνα, που εμφανίζει και η  Μαρία Καρυστιανού, που ενώ οι απόψεις της για τις αμβλώσεις, όπως τις εξέφρασε τηλεοπτικά προκάλεσαν θύελλα – κυρίως πολιτικών - αντιδράσεων, εν τούτοις ουδόλως επηρέασε αυτό την αποδοχή της στον κόσμο, καθώς εξακολουθεί να καταγράφει ιδιαίτερα θετικό πρόσημο!

Η κ. Καρυστιανού δεν δήλωσε ευθέως κατά των αμβλώσεων, που ούτως ή άλλως έχουν νομιμοποιηθεί στη χώρα μας με  τον ισχύοντα νόμο 1609 του 1986. Αλλά όταν ρωτήθηκε στην τηλεοπτική της συνέντευξη και για το θέμα των αμβλώσεων, υποστήριξε ουσιαστικά την άποψη ότι, η κοινωνία είναι εκείνη που πρέπει να αποφασίσει τι πρέπει να γίνει, λέγοντας:

«Επειδή σέβομαι την ελεύθερη βούληση και είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη, θεωρώ ότι είναι ένα θέμα δημόσιας διαβούλευσης, ας αποφασίσει η κοινωνία τι θα ήθελε να γίνει. Υπάρχει μια ιδιαιτερότητα στο θέμα, γιατί αφορά τα δικαιώματα της γυναίκας, αλλά και του εμβρύου. Επειδή είμαι και παιδίατρος, λόγω της επιστήμης μου, διχάζομαι στο ποια δικαιώματα πρέπει να είναι παραπάνω, δεν μπορώ να τα ιεραρχήσω» είπε αρχικά.

Και πρόσθεσε: «Μια γυναίκα μπορεί να αποφασίσει για το σώμα της, το θέμα είναι ότι στην περίπτωση των αμβλώσεων υπάρχει κι ένα άλλο ηθικό θέμα που για μένα είναι πολύ σημαντικό. Το θέμα δεν είναι τι πιστεύω εγώ ή εσείς, γι' αυτό λέω για δημόσια διαβούλευση, είναι πιο δημοκρατικό, γιατί μιλάμε για μια ζωή που τώρα γεννάται».

Όταν ρωτήθηκε αν είναι κατ' αρχήν κατά των αμβλώσεων, είπε χαρακτηριστικά: «Η επιστήμη μου με έχει βάλει σε μια θέση φροντίζοντας και για μια ζωή που έχει δημιουργηθεί, κατανοώντας ωστόσο και το θέμα μιας γυναίκας αν θέλει να τεκνοποιήσει. Από τη στιγμή που στους 3 μήνες χτυπάει η καρδιά του παιδιού, θεωρείται μια ζωή που έχει γεννηθεί. Ακόμα και μετά από κάποιες εβδομάδες, όταν γεννώνται πρόωρα τα παιδιά ακόμα και με καισαρική για διάφορους λόγους, επιβιώνουν. Το γνωρίζω ότι έχουν νομιμοποιηθεί οι αμβλώσεις αλλά μιλάω για το ηθικό θέμα. Θέματα που μπορούν να αφορούν πώς λειτουργία η κοινωνία μας, πρέπει να λύνονται με δημόσια διαβούλευση».

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε  παραδεχτεί ότι, είναι υπεύθυνος για την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ  το 2022, που ανέτρεψε την ιστορική απόφαση στην υπόθεση Roe v. Wade και έβαλε τέλος στο ομοσπονδιακό δικαίωμα στην άμβλωση.

 Την πρώτη φορά που ρωτήθηκε, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αποφύγει να απαντήσει, λέγοντας ότι ο ίδιος έκανε «θαυμάσια δουλειά, φέρνοντας το θέμα στην αρμοδιότητα των πολιτειών» και παρέπεμψε στο γεγονός ότι, έχοντας διορίσει τρεις συντηρητικούς δικαστές στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, βοήθησε στην ανατροπή το 2022 της απόφασης - ορόσημο Roe εναντίον Wade του 1973, που προστάτευε σε ομοσπονδιακό επίπεδο το δικαίωμα στην άμβλωση.

 Μάλιστα η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ το 2022 είχε προκαλέσει  αντίδραση των ψηφοφόρων, στην οποία αποδόθηκαν ευρέως τα περιορισμένα κέρδη, που αποκόμισαν οι Ρεπουμπλικάνοι στις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο το 2022 και οδήγησε τους Δημοκρατικούς σε νίκες σε ορισμένες πολιτειακές εκλογές πέρυσι.

 Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών τον Ιούνιο του 2022 για τις αμβλώσεις δεν ήταν απλώς μια ακόμη δικαστική κρίση. Ήταν μια βαθιά τομή στο αμερικανικό συνταγματικό οικοδόμημα, με πολιτικές, κοινωνικές και διεθνείς προεκτάσεις. Με την υπόθεση Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization, το Δικαστήριο ανέτρεψε το ιστορικό προηγούμενο του Roe v. Wade (1973), αφαιρώντας για πρώτη φορά, μετά από σχεδόν πενήντα χρόνια μια συνταγματική προστασία που είχε διαμορφώσει τη ζωή εκατομμυρίων γυναικών.

Η απόφαση ήρθε σε μια περίοδο έντονου κοινωνικού διχασμού στις ΗΠΑ. Το ζήτημα των αμβλώσεων αποτελούσε επί δεκαετίες ένα από τα πιο φορτισμένα πολιτικά θέματα, αλλά το Roe v. Wade λειτουργούσε ως σταθερό σημείο αναφοράς. Η ανατροπή του σηματοδότησε όχι μόνο αλλαγή πολιτικής, αλλά και αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο το Ανώτατο Δικαστήριο αντιλαμβάνεται τον ρόλο του ως εγγυητή θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Το Roe v. Wade του 1973 είχε αναγνωρίσει ότι το δικαίωμα στην άμβλωση απορρέει από το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, όπως αυτό προστατεύεται από τη 14η Τροπολογία του Συντάγματος των ΗΠΑ. Το Δικαστήριο είχε επιχειρήσει τότε μια ισορροπία μεταξύ της αυτονομίας της γυναίκας και της προστασίας της δυνητικής ζωής, εισάγοντας το γνωστό σύστημα των τριμήνων κύησης.

 Το 1992, με την απόφαση Planned Parenthood v. Casey, το Ανώτατο Δικαστήριο διατήρησε τον «πυρήνα» του Roe, αλλά αντικατέστησε το σύστημα των τριμήνων με το κριτήριο του «undue burden», επιτρέποντας στις Πολιτείες, να επιβάλλουν περιορισμούς, εφόσον αυτοί δεν συνιστούν υπέρμετρο βάρος για τη γυναίκα. Παρά τις τροποποιήσεις, το δικαίωμα στην άμβλωση παρέμενε συνταγματικά προστατευμένο.

Η υπόθεση Dobbs αφορούσε νόμο της Πολιτείας του Μισισίπι, που απαγόρευε τις αμβλώσεις μετά τη 15η εβδομάδα κύησης, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Ο νόμος αυτός ερχόταν σε ευθεία αντίθεση με τη νομολογία Roe και Casey και αποτέλεσε το όχημα για μια συνολική επανεξέταση του ζητήματος από το Ανώτατο Δικαστήριο. 

Η πλειοψηφία των δικαστών έκρινε ότι το Σύνταγμα των ΗΠΑ δεν κατοχυρώνει δικαίωμα στην άμβλωση. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η άμβλωση δεν αναφέρεται ρητά στο Συνταγματικό κείμενο, ούτε μπορεί να θεωρηθεί δικαίωμα «βαθιά ριζωμένο» στην ιστορία και τις παραδόσεις της χώρας. Υπό αυτό το πρίσμα, το Roe v. Wade χαρακτηρίστηκε νομικά εσφαλμένο εξαρχής.

 Ιδιαίτερη σημασία είχε και η στάση του Δικαστηρίου απέναντι στην αρχή του σεβασμού στο προηγούμενο (stare decisis). Η πλειοψηφία έκρινε ότι, όταν ένα προηγούμενο θεωρείται σοβαρά εσφαλμένο και κοινωνικά επιζήμιο, δεν υπάρχει λόγος να διατηρείται. Έτσι, η αρμοδιότητα ρύθμισης των αμβλώσεων επιστράφηκε στις Πολιτείες.

 Οι συνέπειες της απόφασης ήταν άμεσες και ορατές. Σε αρκετές Πολιτείες τέθηκαν σε ισχύ λεγόμενοι «νόμοι-σκανδάλη», που είχαν ψηφιστεί χρόνια πριν και προέβλεπαν την αυτόματη απαγόρευση των αμβλώσεων σε περίπτωση ανατροπής του Roe. Σε άλλες Πολιτείες, οι περιορισμοί αυστηροποιήθηκαν δραστικά, ενώ σε πολιτείες με φιλελεύθερο προσανατολισμό το δικαίωμα στην άμβλωση προστατεύθηκε ρητά σε επίπεδο πολιτειακού δικαίου.

Το αποτέλεσμα είναι ένας έντονος γεωγραφικός και κοινωνικός κατακερματισμός. Η πρόσβαση στην άμβλωση στις πολιτείες της Αμερικής εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από τον τόπο κατοικίας, με σημαντικές επιπτώσεις κυρίως για τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

 Οι τρεις μειοψηφούντες δικαστές εξέφρασαν έντονη διαφωνία, υποστηρίζοντας ότι, η απόφαση στερεί από τις γυναίκες ένα θεμελιώδες δικαίωμα που αφορά τον έλεγχο του σώματος και της ζωής τους. Τόνισαν ότι η ανατροπή ενός τόσο εδραιωμένου προηγούμενου υπονομεύει τη νομική ασφάλεια και πλήττει την εμπιστοσύνη των πολιτών στο Δικαστήριο.

Παράλληλα, προειδοποίησαν ότι το σκεπτικό της πλειοψηφίας θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αμφισβήτηση και άλλων δικαιωμάτων που βασίζονται στο δικαίωμα της ιδιωτικής ζωής, όπως η πρόσβαση στην αντισύλληψη ή ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών.

 Η απόφαση Dobbs προκάλεσε έντονες αντιδράσεις εκτός ΗΠΑ και ανέδειξε την απόσταση που χωρίζει πλέον την αμερικανική προσέγγιση από την ευρωπαϊκή. Στην Ευρώπη, η άμβλωση αντιμετωπίζεται κυρίως ως ζήτημα δημόσιας υγείας και προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν αναγνωρίζει απόλυτο δικαίωμα στην άμβλωση, απαιτεί όμως από τα κράτη να διασφαλίζουν πραγματική και αποτελεσματική πρόσβαση στις νόμιμες διαδικασίες.

Η γενική τάση στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια είναι η διεύρυνση, και όχι ο περιορισμός, της πρόσβασης στις αμβλώσεις, γεγονός που καθιστά την αμερικανική εξέλιξη ακόμη πιο εντυπωσιακή.

Η ανατροπή του Roe v. Wade υπενθυμίζει ότι, ακόμη και δικαιώματα που θεωρούνται παγιωμένα μπορούν να ανατραπούν, όταν αλλάζουν οι πολιτικοί και δικαστικοί συσχετισμοί. Η υπόθεση Dobbs λειτουργεί έτσι ως προειδοποίηση για τη σχετική ευθραυστότητα των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν τα δικαστήρια στη διαμόρφωση της κοινωνικής πραγματικότητας.

Στην Ελλάδα, η άμβλωση είναι νόμιμη από το 1986 και εντάσσεται σε ένα σταθερό νομικό πλαίσιο, το οποίο στηρίζεται σε γενικές συνταγματικές αρχές, όπως η ανθρώπινη αξία και η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας. Το ζήτημα δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο έντονης δικαστικής ή πολιτικής αντιπαράθεσης τα τελευταία χρόνια, γεγονός που υπογραμμίζει τη διαφορά θεσμικής κουλτούρας σε σχέση με τις ΗΠΑ.

Με τον ισχύοντα νόμο 1609 του 1986, ο Ποινικός Κώδικας (άρθρο 304) ορίζει πως

«∆εν είναι άδικη πράξη η τεχνητή διακοπή της εγκυµοσύνης που ενεργείται µε τη συναίνεση της εγκύου από γιατρό µαιευτήρα – γυναικολόγο µε τη συµµετοχή αναισθησιολόγου σε οργανωµένη νοσηλευτική µονάδα, αν συντρέχει µία από τις ακόλουθες περιπτώσεις:

α) ∆εν έχουν συµπληρωθεί δώδεκα εβδοµάδες εγκυµοσύνης.

β) Έχουν διαπιστωθεί µε τα σύγχρονα µέσα προγεννητικής διάγνωσης ενδείξεις σοβαρής ανωµαλίας του εµβρύου που επάγονται τη γέννηση παθολογικού νεογνού και η εγκυµοσύνη δεν έχει διάρκεια περισσότερο από είκοσι τέσσερις εβδοµάδες.

γ) Υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωµατικής ή ψυχικής υγείας της. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται σχετική βεβαίωση και του κατά περίπτωση αρµόδιου γιατρού.

δ) Η εγκυµοσύνη είναι αποτέλεσµα βιασµού, αποπλάνησης ανήλικης, αιµοµιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί και εφόσον δεν έχουν συµπληρωθεί δεκαεννέα εβδοµάδες εγκυµοσύνης.

»Αν η έγκυος είναι ανήλικη, απαιτείται και η συναίνεση ενός από τους γονείς ή αυτού που έχει την επιµέλεια του προσώπου της ανήλικης».

Επιπλέον όπως αναφέρει ο ν. 1609/1986 «η µέριµνα για την προστασία της υγείας της γυναίκας και την εξασφάλιση περίθαλψης σε οργανωµένες νοσηλευτικές µονάδες κατά την τεχνητή διακοπή της εγκυµοσύνης είναι υποχρέωση της πολιτείας».