ΠΗΓΗ: "AΔΕΚΑΣΤΟΣ" στην "κυριακάτικη δημοκρατία"
"Υπάρχουν δικασταί εις τα Αθήνας", κατά παράφραση της ιστορικής φράσης του μυλωνά του Πότσδαμ: “Υπάρχουν δικασταί εις το Βερολίνο!”»
Aποδεικνύεται απόλυτα μετά την εισήγηση - σταθμό Αρεοπαγίτη, που ανοίγει το δρόμο, για να εισπράττονται από ιδιώτες, με απλή διαταγή πληρωμής ποσά, που τους οφείλονται από Δήμους, Περιφέρειες, δημόσια νοσοκομεία, πανεπιστημιακά και εκκλησιαστικά ιδρύματα.
Η εισήγηση του δικαστή, ο οποίος έχει κρατήσει "γενναία " στάση σε μεγάλες υποθέσεις με ζητήματα γενικότερου ενδιαφέροντος, για τα οποία αποφάσισε η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, με την εισήγηση του ανατρέπει τα μέχρι σήμερα ισχύοντα, για τα χρέη του δημοσίου προς τους ιδιώτες.
Η τελική κρίση ανήκει στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, που καλείται στις 30 Απριλίου να αποφασίσει, για το παραπανω ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος, όπως έκανε και με την απόφαση υπερ των δανειοληπτών, για τους τόκους των δανείων, που πλέον θα υπολογίζονται με βάση τη μηνιαία δόση και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου χρέους,
Η διαδρομή της υπόθεσης
Η υπόθεση ξεκίνησε 20 χρόνια πριν, το... μακρινό 2006, όταν το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών με την υπ΄αριθμόν 4923/2007 απόφασης του εξέδισε διαταγή πληρωμής.
Ο Δήμος Νέας Σμύρνης άσκησε έφεση και το Εφετείο με την υπ΄αριθμόν 6565/2009 απόφασης του, έκανε τυπικά και κατ’ ουσίαν δεκτή την έφεση και αφού εξαφάνισε την απόφαση αυτή, ακύρωσε την επιταγή αυτή, προς πληρωμή ποσού 25.962,50 ευρώ, που συντάχθηκε κάτω από το πρώτο εκτελεστό απόγραφο της διαταγής πληρωμής.
Το Α2 Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, στο οποίο προσέφυγε ο ιδιώτης, ασκώντας αναίρεση κατά της απόφασης του Εφετείου, παρέπεμψε την υπόθεση στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου.
Το δικαστήριο αρνήθηκε την εφαρμογή νόμου ως αντισυνταγματικού, στην οποία βασίστηκε η κρίση του Εφετείου και παρέπεμψε το ζήτημα στην Ολομέλεια, αλλά και επειδή έκρινε ότι ανακύπτει ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος και συγκεκριμένα, για να κριθεί εαν οι διαταγές πληρωμής είναι ή δεν είναι δικαστικές αποφάσεις κατά την έννοια του νόμου, που αφορά τα χρέη του δημοσίου.
Το σκεπτικό του Αρεοπαγίτη - εισηγητή:
O ανώτατος δικαστής αναφέρεται στα άρθρα 94 παρ. 4 και 95 παρ. 5 του Συντάγματος, σύμφωνα με τα οποία στα πολιτικά ή διοικητικά δικαστήρια μπορεί να ανατεθεί και η λήψη μέτρων για τη συμμόρφωση της διοίκησης με τις δικαστικές αποφάσεις. Οπως επισημαίνει "οι δικαστικές αποφάσεις εκτελούνται αναγκαστικά και κατά του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, όπως νόμος ορίζει», και (άρθρο 95) «1…5".
Και συνεχίζει:
«Η διοίκηση έχει υποχρέωση να συμμορφώνεται προς τις δικαστικές αποφάσεις. Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής γεννά ευθύνη για κάθε αρμόδιο όργανο, όπως νόμος ορίζει. Νόμος ορίζει τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης της διοίκησης».
«Η διοίκηση έχει υποχρέωση να συμμορφώνεται προς τις δικαστικές αποφάσεις. Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής γεννά ευθύνη για κάθε αρμόδιο όργανο, όπως νόμος ορίζει. Νόμος ορίζει τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης της διοίκησης».
Και συμπληρώνει:
"Με το άρθρο 1 του Ν. 3068/2002, που εκδόθηκε σε εκτέλεση του ανωτέρω άρθρου 94 παρ.4 του Συντάγματος, ορίστηκε ότι «Το Δημόσιο, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και τα λοιπά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου έχουν υποχρέωση να συμμορφώνονται χωρίς καθυστέρηση προς τις δικαστικές αποφάσεις και να προβαίνουν σε όλες τις ενέργειες που επιβάλλονται για την εκπλήρωση της υποχρέωσης αυτής και για την εκτέλεση των αποφάσεων. Δικαστικές αποφάσεις κατά την έννοια του προηγούμενου εδαφίου είναι όλες οι αποφάσεις των διοικητικών, πολιτικών, ποινικών και ειδικών δικαστηρίων, που παράγουν υποχρέωση συμμόρφωσης ή είναι εκτελεστές κατά τις οικείες δικονομικές διατάξεις και τους όρους που κάθε απόφαση τάσσει».
Σε άλλο σημείο της εισήγησης του ο Αρεοπαγίτης αναφέρεται στο νόμο Ν. 3068/2002, που εκδόθηκε σε εκτέλεση του άρθρου 94 παρ.4 του Συντάγματος, που ορίζει ότι «Το Δημόσιο, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και τα λοιπά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου έχουν υποχρέωση να συμμορφώνονται χωρίς καθυστέρηση προς τις δικαστικές αποφάσεις και να προβαίνουν σε όλες τις ενέργειες που επιβάλλονται για την εκπλήρωση της υποχρέωσης αυτής και για την εκτέλεση των αποφάσεων. Δικαστικές αποφάσεις κατά την έννοια του προηγούμενου εδαφίου είναι όλες οι αποφάσεις των διοικητικών, πολιτικών, ποινικών και ειδικών δικαστηρίων, που παράγουν υποχρέωση συμμόρφωσης ή είναι εκτελεστές κατά τις οικείες δικονομικές διατάξεις και τους όρους που κάθε απόφαση τάσσει».
Και μεταξύ άλλων καταλήγει:
"Από τις εκτεθείσες συνταγματικές διατάξεις και εκείνες του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και της ΕΣΔΑ σαφώς συνάγεται, ότι, προς επίτευξη του επιδιωκόμενου με αυτές σκοπού της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, είναι αναγκαίο να συμπεριληφθούν στους τίτλους, που μπορούν να εκτελεστούν κατά του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των λοιπών Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου και οι κατά τα άρθρα 623 επ. ΚΠολΔ διαταγές πληρωμής, εφόσον και μόνο αυτές έχουν εκδοθεί από δικαστή, αφού, ναι μεν αυτές εκδίδονται από αυτόν, χωρίς προηγουμένως να ακουστεί και να αναπτύξει τις απόψεις του ο καθού, μετά από εξέταση
της συνδρομής των κατά νόμο προϋποθέσεων για την έκδοσή τους και όχι από συγκροτημένο πλήρως δικαστήριο, πλην όμως εξομοιώνονται λειτουργικώς με τις δικαστικές αποφάσεις, διότι, αφ` ενός μεν επιλύουν διαφορές, αφ` ετέρου δε ανταποκρίνονται στα βασικά λειτουργικά γνωρίσματα της προβλεπόμενης από το άρθρο 20 του Συντάγματος δικαστικής προστασίας, δεδομένου ότι, αφενός μεν εκδίδονται από τακτικούς δικαστές, που απολαμβάνουν λειτουργικής και προσωπικής ανεξαρτησίας, υποκείμενοι στο αυστηρό πλαίσιο άσκησης των καθηκόντων τους, που καθορίζεται στα άρθρα 87-91 του Συντάγματος, αφετέρου δε παρέχεται η δυνατότητα στον καθού η διαταγή πληρωμής να ασκήσει ανακοπή και να προβάλει τους ισχυρισμούς του, τόσο ως προς τη μη συνδρομή του προϋποθέσεων έκδοσης της διαταγής πληρωμής, όσο και ως προς την απαίτηση.
Και συμπληρώνει:
"Συνεπώς, η ανωτέρω νομοθετική ρύθμιση του άρθρου 20 Ν. 3301/2004, κατά την οποία δεν
εκτελούνται οι διαταγές πληρωμής, κατά του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των λοιπών Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου αντίκειται στις ανωτέρω διατάξεις του Συντάγματος και των Διεθνών Συμφώνων, οι τελευταίες των οποίων έχουν υπερνομοθετική
ισχύ κατά το άρθρο 28 παρ.1 του Συντάγματος, και ως εκ τούτου είναι δυνατή η αναγκαστική εκτέλεση διαταγής πληρωμής, που εκδόθηκε από δικαστή, κατά του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των λοιπών Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου. Εξάλλου, κατά
τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.
εκτελούνται οι διαταγές πληρωμής, κατά του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των λοιπών Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου αντίκειται στις ανωτέρω διατάξεις του Συντάγματος και των Διεθνών Συμφώνων, οι τελευταίες των οποίων έχουν υπερνομοθετική
ισχύ κατά το άρθρο 28 παρ.1 του Συντάγματος, και ως εκ τούτου είναι δυνατή η αναγκαστική εκτέλεση διαταγής πληρωμής, που εκδόθηκε από δικαστή, κατά του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των λοιπών Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου. Εξάλλου, κατά
τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.
Εν κατακλείδι, σύμφωνα με τον εισηγητή Αρεοπαγίτη: "To Εφετείο παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 20 του Ν. 3301/2004, η οποία δεν είναι εφαρμοστέα ως προς την εκτέλεση των διαταγών πληρωμής, που έχουν εκδοθεί από δικαστή (τις οποίες και μόνο αφορά ο παραπεμφθείς στην Ολομέλεια του δικαστηρίου τούτου αναιρετικός λόγος), όταν στρέφονται κατά του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως είναι ο αναιρεσίβλητος Δήμος, και των λοιπών Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, αφού η διάταξη αυτή αντίκειται στις παραπάνω διατάξεις του Συντάγματος, της ΕΣΔΑ και του Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, που, μαζί με το προαιρετικό Πρωτόκολλο του, κυρώθηκε με τον Ν. 2462/1997 και συνεπώς είναι δυνατή η αναγκαστική εκτέλεση κατά των ανωτέρω με βάση τέτοια διαταγή πληρωμής".
