Κύκλωμα φοροδιαφυγής στη Θεσσαλονίκη: Κάθαρση ή κακογραμμένο σενάριο?

ΠΗΓΗ: Εφημερίδα των Συντακτών

Παρά τις θριαμβολογίες της κυβέρνησης και την επικοινωνιακή υπερπροβολή των τελευταίων ημερών, η υπόθεση της εγκληματικής οργάνωσης της Θεσσαλονίκης, που διέπραττε συστηματικά  φοροδιαφυγή και ξέπλυμα μαύρου χρήματος στον χώρο της εστίασης και της νυχτερινής διασκέδασης, προκαλεί βαριά ερωτηματικά, για το εάν αποτελεί πραγματική διάθεση για κάθαρση της διαφθοράς ή ένα ακόμη κακογραμμένο σενάριο, που παίζεται στη χώρα μας κατ' επανάληψη τα τελευταία χρόνια.

Χωρίς να υποτιμά κανείς τη σημαντική επιχειρησιακή συμβολή των αστυνομικών υπηρεσιών και της ειδικής μονάδας ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ που ξετύλιξαν το κουβάρι με τις 917 εικονικές εταιρείες, που προκάλεσαν ζημία άνω των 200 εκατομμυρίων ευρώ για το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ, γεννάται εύλογα ένα καίριο ερώτημα: μήπως όλη αυτή η «μεγα-επιχείρηση» αξιοποιείται επικοινωνιακά ως ένα βολικό «σόου» ενόψει εκλογών; 

Μήπως, δηλαδή, επιχειρείται να αλλάξει η ατζέντα της επικαιρότητας την ώρα που η ακρίβεια εξακολουθεί να στραγγαλίζει τα νοικοκυριά και οι εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο προκαλούν έντονη ανησυχία στα εθνικά θέματα;

Την ίδια στιγμή, οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν μια χαρακτηριστική αντίφαση. Από τη μία πλευρά, οι επιτυχίες του λεγόμενου «ελληνικού FBI» και οι μαζικές συλλήψεις ενισχύουν πρόσκαιρα το αίσθημα ασφάλειας και την εικόνα αποτελεσματικότητας των διωκτικών μηχανισμών. Από την άλλη, όμως, η κοινωνία παραμένει βαθιά καχύποπτη ως προς την τελική απονομή δικαιοσύνης, ιεραρχώντας σταθερά το κόστος ζωής, τη διαφθορά και την ατιμωρησία των «ισχυρών» ως τις μεγάλες ανοιχτές πληγές της χώρας.

Το πρώτο ερώτημα αφορά το μέγεθος της δικογραφίας: Oταν σε μία δικογραφία υπάρχουν 1.283 κατηγορουμένοι,  μεταξύ των οποίων γνωστοί επιχειρηματίες της νύχτας, λογιστές και εκατοντάδες ευάλωτοι «αχυρανθρώποι», πόσο πιθανό είναι αυτή η υπόθεση να φτάσει ποτέ σε τελεσίδικη κρίση; Ή μήπως τελικά ο όγκος της υπόθεσης, αποτελεί το καλύτερο διαβατήριο για την παραγραφή;

Όταν μια δικογραφία διογκώνεται σε τέτοιο βαθμό, μετατρέπεται σε δικονομικό λαβύρινθο. Μιά τόσο μεγάλη υπόθεση, με 1283 κατηγορούμενους θα  απασχολήσει τουλάχιστον 2.500 συνηγόρους. Μόνο για τα κατηγορητήρια και τις απολογίες όλων των κατηγορουμένων, θα χρειαστούν μήνες και μέχρι να ολοκληρωθεί η δίκη σε πρώτο βαθμό, όσοι εκ των κατηγορουμένων είναι προσωρινά κρατούμενοι, να αφεθούν ελεύθεροι, λόγω παρέλευσης 18μηνου.

Αλλά ακόμη και να φτάσει στο ακροατήριο, το ερώτημα που προκύπτει είναι αμείλικτο: Πού θα βρεθεί αίθουσα να δικαστούν όλοι αυτοί; Η απάντηση γράφτηκε με τον πλέον ντροπιαστικό τρόπο στη δίκη των Τεμπών στη Λάρισα, όπου η ειδική αίθουσα στο «Γαιόπολις» αποδείχθηκε απόλυτο φιάσκο. Παρά τα 1,5 εκατομμύριο ευρώ που δαπανήθηκαν, συγγενείς θυμάτων και δικηγόροι βρέθηκαν παστωμένοι ή να μπαίνουν «με βάρδιες», αναγκάζοντας την πολιτεία να ξαναφτιάξει τον χώρο. Αν το κράτος αδυνατούσε να χωρέσει μια δίκη 36 κατηγορουμένων, πού ακριβώς θα δικαστούν 1.283; Σε κλειστό γήπεδο μπάσκετ;

Η υπόθεση της Θεσσαλονίκης ήδη έχει δείξει ότι, βαδίζει στα χνάρια μεγάλων σκανδάλων του παρελθόντος, με ένα  κοινό εξοργιστικό γνώρισμα: Tην «έγκαιρη» φυγή των μεγάλων αφεντικών στο εξωτερικό.  Πώς γίνεται, άραγε, κάθε φορά που στήνεται μια μεγάλη επιχείρηση, οι κορυφαίοι πρωταγωνιστές να περνούν τα σύνορα λίγες ώρες νωρίτερα; Πρόκειται για σύμπτωση ή για διαρροή πληροφοριών από τα «ενδότερα»;

Στην υπόθεση της Θεσσαλονίκης, λίγο πριν ξεκινήσουν  οι συλλήψεις, δύο ισχυροί επιχειρηματίες της νυχτερινής διασκέδασης από την κορυφή της πυραμίδας διέφυγαν εκτός συνόρων και οι Αρχές εξέδοσαν διεθνή εντάλματα, κατόπιν εορτής... 

Το ίδιο σκηνικό προηγήθηκε το 2009, στο σκάνδαλο με τα "μαύρα ταμεία» της Siemens, όταν οι Μιχάλης Χριστοφοράκος και Χρήστος Καραβέλας διέφυγαν ανενόχλητοι στη Γερμανία, απ' όπου δεν εκδόθηκαν ποτέ, — αφήνοντας πίσω τους μια δικογραφία-μαμούθ,  που κατέληξε, είκοσι χρόνια μετά, σε απαλλαγές λόγω παραγραφής ή αμφιβολιών!

Δύο χρόνια αργότερα, τον Ιούνιο του 2011, στην πιο εκρηκτική συγκυρία της μνημονιακής περιόδου, με τους «Αγανακτισμένους» στο Σύνταγμα, την ψήφο εμπιστοσύνης και την ψήφιση του Μεσοπρόθεσμου, "έσκασε" το σκάνδαλο των χειραγωγημένων αγώνων του ποδοσφαίρου, γνωστό και ως  το «Κοριόπολις», με 187 κατηγορούμενους. Aκολούθησαν  συλλήψεις, προφυλακίσεις και μεγάλος επικοινωνιακός ντόρος,  προσφέροντας βολικό επικοινωνιακό αντιπερισπασμό. 

Και τότε, όπως και τώρα, το σκάνδαλο των στημένων αγώνων (με 187 κατηγορουμένους) σημαδεύτηκε από τη φυγή του Μάκη Ψωμιάδη στα Σκόπια, όπου και συνελήφθη τελικά σε καφετέρια, ενώ εκκρεμούσε η προφυλάκισή του. 

Η δικαστική κατάληξη του «Κοριόπολις» αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς μια υπόθεση-μαμούθ αποψιλώνεται σταδιακά, μέχρι να καταλήξει σε ελάχιστες ποινές-χάδια. 

Από τους 187 αρχικούς κατηγορουμένους της δικογραφίας, οι περισσότεροι απαλλάχθηκαν ήδη στο στάδιο της ανάκρισης και του βουλεύματος, με αποτέλεσμα στο ακροατήριο να φτάσουν τελικά 84 κατηγορούμενοι σε πρώτο βαθμό και μόλις 26 στο Εφετείο. 

Όταν η υπόθεση έφτασε σε δεύτερο βαθμό, στο Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων, το κατηγορητήριο κατέρρευσε σχεδόν ολοκληρωτικά, καθώς το δικαστήριο έκρινε αθώους όλους τους κατηγορουμένους. Επιπλέον λογω της παρέλευσης οκταετίας από τα γεγονότα, παραγράφηκαν όλα τα πλημμεληματικού χαρακτήρα αδικήματα (όπως η συμμετοχή σε παράνομο στοίχημα).

Η δικαστική εξέλιξη του σκανδάλου της Siemens για τη σύμβαση 8002 του ΟΤΕ αποτελεί το χρονικό μιας προαναγγελθείσας ατιμωρησίας. Χρειάστηκαν περισσότερα από 20 χρόνια από τα γεγονότα (1997–2002) και σχεδόν 16 χρόνια δικαστικών ερευνών, για να πέσει η αυλαία με μηδέν καταδίκες στο Εφετείο.  Στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο κήρυξε ομόφωνα ή κατά πλειοψηφία αθώους και τους 20 κατηγορουμένους που προσέφυγαν (από τους 22 καταδικασθέντες, ένας είχε αποβιώσει και ο Χρήστος Καραβέλας δεν άσκησε έφεση παραμένοντας φυγόδικος στο εξωτερικό).

Το δικαστήριο έκρινε ότι αφού τα βασικά αδικήματα (δωροδοκίες) είχαν παραγραφεί ή τελεστεί έως το 2002 και δεν αποδείχθηκε το βασικό αδίκημα για τις μεταγενέστερες πράξεις, δεν μπορούσε να στοιχειοθετηθεί ούτε το ξέπλυμα μαύρου χρήματος.

 Ως αποκορύφωμα, ακολούθησε η δικαστική απόφαση για την αποδέσμευση όλων των τραπεζικών λογαριασμών και περιουσιακών στοιχείων των κατηγορουμένων. Έτσι, το σκάνδαλο των «μαύρων ταμείων» έκλεισε χωρίς να μπει στη φυλακή ούτε ένας από τους πρωταγωνιστές της υπόθεσης και χωρίς το Δημόσιο να εισπράξει ούτε ένα ευρώ από τις κατασχέσεις

Δεν είναι τυχαίο ότι, παρόμοια εξέλιξη είναι και η δικογραφία-μαμούθ των «νονών της νύχτας», που ξεκίνησε λίγο πριν από το "Κοριόπολις" (217 κατηγορούμενοι και 144 εντάλματα) και αποδείχθηκε αδύνατο να δικαστεί ενιαία. «Εσπασε» σε κομμάτια και κατέληξε το 2015 σε μαζικές αθωώσεις. 

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η τύχη της νεότερης δικογραφίας για τον παράνομο στοιχηματισμό με τους 183 κατηγορουμένους, που ξεκίνησε από την Αυστριακή Δικαιοσύνη και κινδυνεύει με παραγραφή, ενω εκκρεμεί στα ανακριτικά γραφεία επί τρία και πλέον χρόνια, όπου στο μεταξύ έχουν αλλάξει πέντε διαφορετικές ανακρίτριες!