Τα επόμενα συνθήματα στα γήπεδα, ίσως, είναι: "KΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ"!

Η εμπορευματοποίηση του σύγχρονου ποδοσφαίρου, με εκβιαστικά διλήμματα όπως αυτό του Τζάνι Ινφαντίνο («εγκρίνετε το σχέδιο ή χάνετε τη χρηματοδότηση»), αντανακλά μια ευρύτερη παγκόσμια τάση: την υποταγή των κοινωνικών και πολιτιστικών αγαθών στους νόμους της ελεύθερης αγοράς.

Το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται στα γήπεδα. Αντίστοιχες πιέσεις και λογικές εμφανίζονται πλέον και στη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως στην ακραία περίπτωση της παραχώρησης αρχαιολογικών χώρων και μνημείων σε Ανώνυμες Εταιρείες (ΑΕ), με νόμο - έκτρωμα, που αποφάσισε και ψήφισε η Κυβέρνηση.

Κι όμως. Ενώ το ποδόσφαιρο και ο πολιτισμός γεννήθηκαν ως εργαλεία κοινωνικής συνοχής, κοινωνικής έκφρασης και συλλογικής ταυτότητας, βλέπουμε ομάδες, που κάποτε αποτελούσαν σύμβολα γειτονιών και τοπικών κοινωνιών, να έχουν μετατρπεί  σε πολυεθνικές ανώνυμες εταιρείες 

Το ίδιο και στον Πολιτισμός. Τα αρχαία μνημεία, από σύμβολα ιστορικής μνήμης και παιδείας, αντιμετωπίζονται ολοένα και περισσότερο ως «τουριστικά προϊόντα» και «οικόπεδα» προς αξιοποίηση.

Και στις δύο περιπτώσεις, η αξία χρήσης, δηλαδή το τι προσφέρουν στην κοινωνία, αντικαθίσταται βίαια από την ανταλλακτική αξία, δηλαδή πόσο κέρδος μπορούν να αποφέρουν.

Η φράση του προέδρου της FIFA ή «εγκρίνετε το σχέδιο ή χάνετε τη χρηματοδότηση» συμπυκνώνει τη νέα μορφή διακυβέρνησης, όπου το χρήμα εκβιάζει τις αποφάσεις.

 Η FIFA και η UEFA λειτουργούν πλέον ως υπερκρατικοί οργανισμοί. Επιβάλλουν διοργανώσεις, αυξάνουν τα παιχνίδια για περισσότερα τηλεοπτικά δικαιώματα και απειλούν με αποκλεισμούς όποιον αντιδρά.

Στον Πολιτισμό, όταν η διαχείριση των αρχαίων περνά σε ΑΕ, εισάγεται η ίδια ακριβώς λογική. Η χρηματοδότηση για τη συντήρηση ενός χώρου εξαρτάται από τα έσοδα που φέρνει. Αν ένα μνημείο δεν είναι «κερδοφόρο», απειλείται με εγκατάλειψη ή με περαιτέρω ιδιωτικοποίηση (π.χ. αποκλειστικές πριβέ ξεναγήσεις για VIP, δεξιώσεις δίπλα στα μάρμαρα).

Εν κατακλείδι, η μετατροπή των θεσμών σε επιχειρήσεις αλλάζει ριζικά τη σχέση του ανθρώπου με το αντικείμενο.

Οταν ο φίλαθλος γίνεται Καταναλωτής, τότε ο παραδοσιακός οπαδός περιθωριοποιείται. Τα εισιτήρια ακριβαίνουν, οι συνδρομητικές πλατφόρμες πολλαπλασιάζονται και το ποδόσφαιρο γίνεται θέαμα για λίγους έχοντες.

Οταν ο πολίτης γίνεται Επισκέπτης, τότε η παραχώρηση αρχαιολογικών χώρων σε ΑΕ αποκόπτει την τοπική κοινωνία από την ιστορία της. Ο δημόσιος χαρακτήρας χάνεται. Η πρόσβαση στα μνημεία δεν θεωρείται πλέον συνταγματικό δικαίωμα, αλλά μια υπηρεσία που απαιτεί ακριβό αντίτιμο.

Όταν το κέρδος είναι ο μοναδικός γνώμονας, η ιδιαιτερότητα θυσιάζεται στον βωμό της μαζικής κατανάλωσης.

Είτε πρόκειται για το «σχέδιο» του Ινφαντίνο για το παγκόσμιο ποδόσφαιρο, είτε για το σχέδιο της  κυβέρνησης να εκχωρήσει την πολιτιστική κληρονομιά σε μάνατζερ, η ρίζα του προβλήματος είναι η ίδια. Είναι η πεποίθηση ότι τα πάντα πωλούνται και αγοράζονται.

Το ποδόσφαιρο χωρίς τους φιλάθλους του είναι απλώς μια βιομηχανία θεάματος. Αντίστοιχα, τα αρχαία μνημεία χωρίς τον δημόσιο και κοινωνικό τους χαρακτήρα είναι απλώς νεκρές πέτρες προς ενοικίαση.

Τα επόμενα συνθήματα στα γήπεδα, ίσως είναι: "KΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ"!